Tip 2 Kollajen ile Tip 1 ve Tip 3 Kollajen Arasındaki Fark Nedir?

Tip 1, tip 2 ve tip 3 kollajenler arasındaki en belirgin fark bulundukları dokulardır: Tip 1 kollajen deride, kemikte ve tendonda; tip 3 kollajen tip 1'e eşlik ederek damar duvarında ve iç organlarda; tip 2 kollajen ise neredeyse yalnızca kıkırdakta bulunur. Bu yüzden "kollajen takviyesi" ifadesi tek başına yeterli bir bilgi vermez; hangi tip, hangi form ve hangi dozda olduğu belirleyicidir.

Kollajen nedir?

Kollajen, memelilerde en bol bulunan yapı proteinidir. Üç polipeptit zincirinin birbirine sarılmasıyla oluşan üçlü sarmal yapısı, bulunduğu dokuya çekme dayanımı kazandırır. Zincirlerin bileşimi değiştikçe farklı kollajen tipleri ortaya çıkar ve her tip farklı bir dokuda görev alır.

Kollajen, hidroksiprolin ve hidroksilizin gibi az rastlanan amino asitler içerir ve bu amino asitlerin oluşabilmesi için C vitamini gerekir. C vitamininin bağ dokusu ve yara iyileşmesindeki rolü bu biyokimyasal gereksinime dayanır; bu konu ayrı bir yazıda ele alınmıştır.

Tip 1, tip 2 ve tip 3 kollajen karşılaştırması: doku, işlev ve takviye gerekçesi

Tablodaki "onarımdaki yeri" satırı, tip 1 ile tip 3'ün neden aynı üründe birlikte anıldığını açıklar: Yara iyileşmesinde önce tip 3 sentezlenir, doku olgunlaştıkça yerini büyük ölçüde tip 1'e bırakır.

Denatüre olmamış kollajen ile hidrolize kollajen aynı şey midir?

Hayır, ikisi farklı maddelerdir: Denatüre olmamış kollajende üçlü sarmal yapı korunmuştur, hidrolize kollajende ise bu yapı enzimlerle parçalanmıştır. Kollajen takviyelerinde en sık karıştırılan ayrım budur.

Denatüre olmamış (undenatured) kollajen, üçlü sarmal yapısı ve üç boyutlu şekli bozulmadan işlenmiş kollajendir. Tip 2 için kullanılan kısaltması UC-II'dir. Buradaki temel etki mekanizması vücuda yapı taşı sağlamak değildir; bu formun bağırsakla ilişkili bağışıklık dokusu üzerinden oral tolerans adı verilen düzenleyici bir yanıtı tetiklediği ileri sürülür. Çalışılan dozlar bu nedenle miligram düzeyindedir.

Hidrolize kollajen (kollajen peptidi), enzimlerle küçük parçalara ayrılmış kollajendir. Sarmal yapı bozulmuştur; elde edilen ürün peptit ve amino asit karışımıdır. Temel mekanizma, emilen peptitlerin vücuda hem yapı taşı hem de sinyal sağlaması üzerine kuruludur. Çalışılan dozlar gram düzeyindedir. Ayrıntısı hidrolize kollajen yazısında ele alınmıştır.

İki form birbirinin yerine kullanılamaz. Denatüre olmamış kollajenle yapılmış bir çalışmanın sonucu, hidrolize kollajen içeren bir ürün için geçerli sayılamaz. Bu ayrım dozdan bağımsızdır.

Tip 2 kollajen araştırmalarında ne bulundu?

2016 yılında Nutrition Journal dergisinde yayımlanan bir çalışmada tip 2 kollajenin diz osteoartriti belirtileri üzerindeki etkisi incelenmiştir. Çalışma birden fazla merkezde yürütülmüş; katılımcılar gruplara rastgele dağıtılmış ve ne katılımcılar ne de araştırmacılar kimin hangi ürünü aldığını bilmiştir. Gruplardan birine etken madde içermeyen plasebo verilmiştir. Bu yöntem, sonuçların beklenti veya yanlılıktan etkilenmesini önlemek için kullanılır. Araştırma tasarımı şu şekildedir:

·         Katılımcılar. 191 gönüllü rastgele üç gruba ayrıldı. Birinci grup günde 40 mg denatüre olmamış tip 2 kollajen, ikinci grup günde 1500 mg glukozamin ile 1200 mg kondroitin, üçüncü grup ise plasebo aldı.

·         Süre. Çalışma 180 gün sürdü.

·         Ölçüm. Etki, diz ağrısını, tutukluğu ve günlük hareketlerdeki zorluğu puanlayan WOMAC anketiyle ölçüldü. Çalışmanın ana hedefi bu toplam puandaki değişimdi.

Çalışmanın sonucunda, 180 günün sonunda denatüre olmamış tip 2 kollajen alan grupta, WOMAC puanında plaseboya kıyasla anlamlı bir azalma bulunmuştur (p = 0,002). Aynı fark, glukozamin ve kondroitin alan gruba göre de istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur (p = 0,04).

Bu sonuçları yorumlarken dikkat edilmesi gereken iki kısıtlılık vardır: Birincisi, elde edilen bulgular yalnızca denatüre olmamış forma ve 40 mg doza aittir. İkincisi, Dünya Sağlık Örgütü osteoartrit bilgi notunda glukozaminin etkili olmadığını belirtmektedir; dolayısıyla bu çalışmadaki karşılaştırma grubu güçlü bir referans oluşturmamaktadır.

Bir üründe "tip 2 kollajen" yazması ne anlatır?

Yalnızca kollajenin tipini ve miktarını ifade eder; formunu, kaynağını ve klinik çalışmalarda kullanılan dozla ilişkisini belirtmez. Doğru bir değerlendirme yapabilmek için etikette şu dört bilgi aranmalıdır:

·         Form. Denatüre olmamış mı, hidrolize mi? Bu bilgi etikette çoğunlukla yer alır; yazmıyorsa üretici firmaya danışılmalıdır.

·         Miktar. İçerdiği miktar, klinik çalışmalarda kanıtlanmış dozlarla aynı düzeyde mi?

·         Kaynak. Tavuk, sığır, balık veya deniz canlısı kaynaklı olması, hem alerji riski hem de kişisel tercihler açısından önemlidir.

·         Diğer bileşenler. Üründeki diğer maddeler tek başlarına hangi etkiyi hedefliyor?

Bu dört soru etiket bilgileriyle yanıtlanamıyorsa, en pratik yol ürünü tavsiye eden eczacıya danışmaktır.